چند وقت قبل تصویر نسخه خطی یکی از ملمعات ترکی- فارسی مولوی را در وبلاگم قرار دادم. اینک منبع نسخه مذکور را به همراه متن آن ملمع در زیر میآورم. از آقای سید احسان شکرخدا و محسن عطایی (ناطق) که تصویر این نسخه را در اختیار اینجانب قرار دادند قدردانی میکنم.
متن شعر مولوی و تصویر نسخه خطی را در ادامه مطلب بخوانید.
منبع:
اشاره : هدف از تحرير اين نوشته٫ بررسى وابستگى تبارى مولانا و كوشش بيهوده و غير ممكن درجهت گنجانيدن وى درچهار چوب تنگ تعلقات ملى- قومى نيست، بلكه نگاهى است به برخى از اشعار تركى مولانا كه در چاپهاى ايرانى آثار وى و بررسيهاى محققين فارس مسكوت گذارده مى شوند.
دراین پست پس از نگاهی به آثار مولانا بخش اول اشعار ترکی مولانا را همراه ترجمه فارسی از کتاب "سيرى در اشعار تركى مكتب مولويه" بقلم استاد دکتر حسن محمد زاده صدیق (دوزگون) و در نهایت برگردان شعر فارسی "بشنو از نی..." توسط استاد باریشماز را می آوریم امید که مورد توجه قرار گیرد:
نام: جلال الدین محمد بلخی رومی
نام پدر: بهاء الدین الولد سلطان العلماء
تاریخ و محل تولد: ۶ ربیع الاول ۶۰۴-- بلخ
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-8-
ماه است نمیدانم خورشید رخت یا نه،
بو آیریلیق اودونا نئجه جگریم یا نه؟
مردم ز فراق تو، مردم که همه دانند،
عشق اودو نهان اولماز، یانا دوشیجک جانه،
سودای رخ لیلی، شد حاصل ما خیلی،
مجنون بیگی واویلی اولدوم یئنه دیوانه.
صد تیر زند دلدوز آن ترک کمان ابرو،
فتنهلی آلاگؤزلر چون اویخودان اویانه.
ای شاه شجاع الدین، شمس الحق تبریزي،
رحمتدن اگر نولا بیر قطره بیزه دانه؟
به ادامه مطلب بروید . . .
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-7-
ای ترک ماه چهره چه گردد که صبح تو،
آیی به کلبهی من و گویی که: گل برو!
تو ماه ترکی و من اگر ترک نیستم،
دانم من اینقدر که به ترکیست آب: سو.
ای ارسلان قیلیچ مکش از بهر خون من،
عشقت گرفته جملهی اجزام مو به مو.
بر من فسون بخواهد کؤیچگ یا باشلارین،
ای سؤزدشی تو سئیرک سؤزده قانی بجو.
دیک دور! شنودم از تو و خاموش ماندم،
غماز من بس است در این یک رنگ و بو.
به ادامه مطلب بروید . . .
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-6-
مرا یاریست ترک جنگوئی،
که او هر لحطه با من یاغی بولغای.
هر آن نقدی که جنسی دید با من،
ستاند او ز من تا چاخیر آلغای.
بنوشد چاخیر و آنگه بگوید،
تا لالالا، تالاتارلام، تالاتای.
گل ای ساقی، غنیمتدیر بو دمنی،
که فردا کانداند که نه بولغای.
الا ای شمس تبریزی نظر قیل،
که عشقت آتش است و جسم ما نای.
به ادامه مطلب بروید . . .
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-5-
دانی چرا به عالم، یالقیز سنی سئورمن؟
چون در برم نیائی، اند عمت اؤلرمن.
من یار با وفایم، بر من جفا قیلوسن،
گر تو مرا نخواهی، من خود سنی دیلرمن.
روی چو ماه داری، من شاد دل از آنم،
زان شکر لبانت بیر اؤپکنگ دیلرمن.
شرح اشعار در ادامه مطلب . . . (آچیقلاماسی یازینین آردیندا . . . )
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-4-
اگر گئیدور قارینداش یوخسا یاووز،
اوزون یولدا سنه بودور قیلاووز.
چوپانی برک دوت، قورتلار اؤ کوشدور،
ائشیت مندن قاراقوزم، قاراقوز.
اگر تاتسان، اگر رومسان، اگر تورک،
زبان بیزبانان را بیاموز.
شرح اشعار در ادامه مطلب . . . (آچیقلاماسی یازینین آردیندا . . . )
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-3-
گلهسن آندا سنه یئی، غرضیم یوق ائشیدورسن،
قالاسن بوندا یاووزدور یالونوز قاندا قالورسن.
چلبی دیرقامو دیرلیک، چلبه گل، نه گزرسن،
چلبی قوللارین استر، چلبینی نه سانورسن؟
نه اوغوردور، نه اوغوردور، چلب آغزیندا قیغیرماق،
قولاغون آچ،قولاغون آچ، بولاکیم آندا دولارسن.
شرح اشعار در ادامه مطلب . . . (آچیقلاماسی یازینین آردیندا . . . )
جهت مطالعه شروح دیگر، به بخش موضوعات وبلاگ مراجعه فرمایید.
-2-
کیچگینن اوغلان،
هی بیزه گلگیل!
داغدان داشدان،
گز-گزه گیلگیل.
آی بیگی سنسن،
گون بیگی سن سن.
بیمزه گلمه،
با مزه گلگیل.
چنانکه اشاره شد تا کنون کوششی برای تدوین دیوان ترکی مولوی رومی صورت نگرفته است و برخی ابیات ترکی و ملعمات او را نیز که برخی نظیر بدیعالزمان فروزانفر در دیوان وی منتشر ساختهاند، بدون تحقیق و غور در خزائن لغات ترکی، اغلب به شکلی مغلوط و نامفهوم به دست خوانندگان ایرانی سپردهاند. هم از این روی ، لازم دیدم که برخی واژههای ترکی این اشعار را به فارسی شرح دهم و برگردانی به نثر نیز از هر یک از ابیات به دست بدهم.
در شرح لغات، معنای رایج امروزین آنها در ترکی غربی و نیز، با استفاده از مجموعهی بسیار گرانبهای تاراما سؤزلوگو[1] معانی کهن این واژهها را که در قرن ششم و هفتم و در عصر مولانا رایج بوده است میدهیم و سپس برگردان فارسی هر بیت را مینگاریم.
اینک نخست، شعر ترکی مولوی را میخوانیم. پس از آن شرح را آورده ایم:
-1-
اوسون وارسا ای غافل،
آلدانماغیل زنهار مالا.
شول نسنهیهکه سن قویوب،
گئدهرسن اول گئرو قالا.
در این وبلاگ، من سید احسان شکرخدا با کمک آقایان عیسی مجیدی، داور اردبیلی، ائلشن محمدی و م. افشار جوغین تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق را دربارهی احوال و آثار مولانا جلال الدین محمد مولوی و دیوان اشعار ترکی و فارسی وی به تصحیح ایشان و همچنین مقالات و اشعاری را که در این رابطه نوشته و سرودهاند، خواهیم گذاشت. استفاده از مطالب این وبلاگ به هر شکل، فقط با ذکر منبع مجاز است.